Archive for 4 Ιανουαρίου 2011

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης -100 χρόνια απο την εκδημία του-

4 Ιανουαρίου, 2011

«Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐνόσω ζῶ καὶ ἀναπνέω καὶ σωφρονῶ, δὲν θὰ παύσω πάντοτε νὰ ὑμνῶ μετὰ λατρείας τὸν Χριστό μου, νὰ περιγράφω μετ’ ἔρωτος τὴν φύσιν καὶ νὰ ζωγραφῶ μετὰ στοργῆς τὰ γνήσια Ἑλληνικὰ ἤθη».

λέξανδρος Παπαδιαμάντης

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

λέξανδρος Παπαδιαμάντης, κα γιος τν γραμμάτων μς χαρακτηριζόμενος, γεννήθηκε στ Σκιάθο στς 4 Μαρτίου το 1851.

Τέσσερις δελφς κι νας δελφς θ εναι μόνη περιουσία πο θ κληρονομήσει π τν φτωχ οκογένειά του. Μ τν γωνία τς Παιδείας διος, ν κα χωρς τ μέσα ν προχωρήσει, μ δυσκολία θ τελειώσει τ σχολεο, κι μέσως μετά, τ 1872, θ φύγει γι τ γιον ρος μαζ μ τν φίλο του Νικόλαο Διανέλο, ργότερα μοναχ Νήφωνα.

Παπαδιαμάντης μετ λίγους μνες θ πιστρέψει στν κόσμο: δν θεώρησε τν αυτ το ξιο γι τ Σχμα.

Μ τν πιστροφή του, γγράφεται στν Φιλοσοφικ Σχολ το Πανεπιστημίου θηνν, π τν ποία ποτ δν θ ποφοιτήσει. Βγάζει τ πρς τ ζν το πενιχρο λικ βίου το προγυμνάζοντας μαθητές.

 

Μόνος του θ μάθει γγλικ κα γαλλικ στ πρτα χρόνια τν σπουδν του. Φίλος κα σύντροφός του σ’ ατ τ χρόνια λογοτέχνης ξάδελφός του λέξανδρος Μωραϊτίδης, ργότερα μοναχός.

Μωραϊτίδης θ τν φέρει σ παφ μ λογοτεχνικος κα δημοσιογραφικος κύκλους τς ποχς, κι Παπαδιαμάντης θ’ ρχίσει ν βλέπει τ ργα του ν δημοσιεύονται στν »Ραμπαγά», στν »Νεολόγο» τς Κωνσταντινούπολης, στ »Μη Χάνεσαι» κα στς φημερίδες »φημερς» κα »κρόπολις». Γρήγορα ο συνεργασίες του μ περιοδικ κα φημερίδες θ αξηθον, λλά, βιοποριστικό του πάγγελμα θ γίνει δημοσιογραφία κι ο μεταφράσεις.

Ο προοπτικς φαίνονται μεγάλες γι μία πιτυχ δημοσιογραφικ κα λογοτεχνικ πορεία στν Πρωτεύουσα, μως ατ δν συγκινε τν »κοσμοκαλόγερο», τν μοναχικ κα ταπειν Παπαδιαμάντη.

Ο μόνες ρες πο φαίνεται ν χαίρεται στν θήνα εναι κενες πο περνάει μ τος πλος καθημερινος λαϊκος νθρώπους, κι κενες πο ψάλλει στν γιο λισσαο στ Μοναστηράκι. Δεξις ψάλτης Παπαδιαμάντης, ριστερς Μωραϊτίδης, κι ερέας προσφάτως γιοποιηθες γ. Νικόλαος Πλανς, βιώσας τν Ταπείνωση.

Πέρα π τν δυσκολία του ν προσαρμοστε στν πρωτεύουσα, παθαίνει κα ρευματισμος στ χέρια , μ ποτέλεσμα ν μν μπορε ν συνεχίσει τ δημοσιογραφική του ργασία. Χωρς κανέναν οκονομικ πόρο θ πιστρέψει στ Σκιάθο που, ρρωστος, θ φεθε γι λίγο στς φροντίδες τν δελφν του.

Θ προειδε τν θάνατό του, κα τν δυσκαταποσία τν τελευταίων ρν του, κα θ ζητήσει ν τν κοινωνήσει ερέας τς νορίας το δύο μέρες πρίν. Κοιμήθηκε στς 3 ανουαρίου το 1911.

2. ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

Τ ργο το Παπαδιαμάντη μόλις πρόσφατα συγκεντρώθηκε λόκληρο , χάρη στ μεράκι, τν γάπη κα τν κοπιώδη προσπάθεια το γνωστο Παπαδιαμαντιστ μς Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλου, κα το φιλολόγου Κο Μαυρόπουλου, ποος δρυσε, μάλιστα, κδοτικ Οκο, τν Δόμο, κριβς γι ν φιλοξενήσει ατ τν προσπάθεια.

 

συγκέντρωσή του, διασκορπισμένου σ φημερίδες κα περιοδικά, ργου του, κράτησε χρόνια, μως τ παντα το Παπαδιαμάντη εναι πι μία πραγματικότητα, κι ο κδόσεις Δόμος μπορον ν περηφανεύονται γι τ σημαντικότατη ατ κορωνίδα τν .

Παρ’ λη μως τν – μέχρι πρόσφατα – λλειψη καταγραφς το ργου του, μυθιστορήματα κα διηγήματα το Παπαδιαμάντη ποτελοσαν κι ποτελον κ τν οκ νευ τς παιδείας τν λληνοπαίδων.

Τ Χριστουγεννιάτικα διηγήματά του, μερικάνος,τ Στ Χριστ στ Κάστρο,τ Πασχαλινά, Λαμπριάτικος ψάλτης, τ Χωρς στεφάνι, τ καταπληκτικ ψυχογραφικ μυθιστορήματά του σν τν Φόνισσα κα τ Γυφτοπούλα, παρ τν διότυπη γλώσσα πο χρησιμοποιε μέγας ταπεινς δημιουργός τους, χουν προσφέρει φειδώλευτα γεύση λλάδας σ λους σους στάθηκαν ρκετ τυχερο στε ν τν »συναντήσουν» στ δρόμο τους

Ο  Ν.Γ.ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

΄΄Τ παιγνίδι ατ μεταξ τν λλήνων διανοητν τ ντιλήφθηκε καλύτερα Παπαδιαμάντης ταν, γκαταλείποντας τ ξένα πρότυπα πο το πέτρεψαν τν συγγραφ τς Φόνισσας, μς χαρίζει στ τέλη το διηγήματα, σχεδν δίχως περιεχόμενο, ρχ κα τέλος, κφράσεις το ντολογικο του εναι περισπούδαστες.

Τν τελευταο καιρ δν χορταίνω ν διαβάζω τ διήγημά του «Φλώρα Λαύρα». Θέμα το περίπατος «παρ θίν’ λός». Θέμα πο π’ τν μηρο σαμε τν Τζόυς δν παψε νθρώπινη ψυχ ν τ πεξεργάζεται.

Κατ τοτο μ’ ρέσει τ πίτευγμα τς σκέψης το μεγάλου Σκιαθίτη, πο φ’ νός μας φέρνει στν πι μακρινή μας παράδοση, τν μηρο, κα φ’ τέρου προπορεύεται τν σύγχρονων Ερωπαίων πο ζηλοφθονομε.

Πιστεύω τι, ν προσπαθήσουμε ν λάβουμε συνείδηση τς πνος μας, πως τ ‘κάμε Παπαδιαμάντης, χι μόνο θ συνδεθομε μ τν νεοελληνική μας πνευματικ παράδοση, λλ κα μ τ Βυζάντιο κα δι μέσου ατο ρθς πρς τν ρχαιότητα.

Κι’ ταν, δι τς παραδόσεώς μας κα το Βυζαντίου, μάθουμε ρθ ν διαβάζουμε τν μηρο, τότε δίσταχτα θ μπορομε ν διδάσκουμε κα κείνους πο λάβαμε ς πρότυπα».

(Νίκος Γαβριὴλ Πεντζίκης, Πρὸς Ἐκκλησιασμὸ)

Ο Π.ΝΙΡΒΑΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

ΤΟΝ ΕΙΔΑ – ατ δν θ τ λησμονήσω ποτ -»ν τρέχη πίσω π τν λιον, πως τρέχει να μειράκιον ρωτευμένον πίσω π τν ρωμένην του. το τ θέαμα ατ π τ τραγικώτερα, πο εδα ες τν ζωήν μου· κα δν νθυμομαι ασθητικ συγκίνησις π ργον τέχνης ν μο δωκεν παρομοίου τραγικο τόνον κλονισμόν.

το να δειλινν φθινοπώρου κα λιος δυε μελαγχολικς πίσω π τν βράχον τς κροπόλεως. Εδα τότε τν Παπαδιαμάντη ν βαδίζ βιαστικς πρς τος στύλους το λυμπιείου. Κα εχα τν νοησίαν ν τν καλέσω. κενος χωρς ν σταθ καθόλου μο επε μ μίαν πικρίαν πολύτως τραγικήν…

φησέ με! Πηγαίνω ν προφθάσω τν λιον πρν δύσ. Εναι νας μήνας πο χω ν τν δ. Κα ποτ δν τν προφθαίνω.

Κα τρεχε πίσω π τν λιον, ποος κρύπτετο δη πίσω π τ βουν τς Σαλαμνος. Κλεισμένος ως τ δειλινν μέσα ες τ γραφεα τς φημερίδος του, ταν φηνε τ γραφεόν του, δν ερισκε πλέον τν λιον ες τς θήνας.

Κι τρεχε ν τν προφθάσ ες τν νοικτν ρίζοντα, ν τν ντικρύσ πίσω π τν κρόπολιν, ν τν χαιρετίσ ες τν κορυφν το μακρινο βουνο. Κα τρεχεν πίσω π τν λιον, χωρς ν τν προφτάν».

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ

Δυό τραγούδια σε ποίηση του Αλ.Παπαδιαμάντη, που τα τραγουδουν ο Ορφέας Περίδης και ο Σωκράτης Μάλαμας.

4 Ιανουαρίου, 2011